Kan Amerika DigiD ‘uitzetten’?

Het grootste doemscenario is dat DigiD niet meer zou werken. In theorie zou een Amerikaanse president Amerikaanse bedrijven kunnen verplichten om diensten stop te zetten. In een extreem geval zou dat ook gevolgen kunnen hebben voor de infrastructuur waarop DigiD draait.

Dat klinkt misschien ver gezocht, maar vergelijkbare situaties hebben zich eerder voorgedaan. Zo legde voormalig president Donald Trump sancties op aan medewerkers van het Internationaal Strafhof. Hierdoor verloren zij toegang tot Amerikaanse digitale diensten, waaronder hun Microsoft-accounts.

Als iets soortgelijks zou gebeuren met de infrastructuur achter DigiD, kan dat grote gevolgen hebben. DigiD wordt gebruikt door onder meer:

  • De Belastingdienst

  • Gemeenten

  • Het UWV

  • Het CBR

  • Ziekenhuizen en huisartsen

  • Zorgverzekeraars

Zonder DigiD kunnen mensen geen belastingaangifte doen, geen toeslagen regelen, geen zorgdeclaraties indienen en geen officiële aanvragen doen, zoals voor een paspoort of pensioenoverzicht. De maatschappelijke impact zou enorm zijn.

Kan de Amerikaanse overheid onze gegevens inzien?

Een andere zorg is privacy. De Amerikaanse overheid kan Amerikaanse bedrijven verplichten om gegevens te delen — ook als die gegevens in Europa zijn opgeslagen.

Toch is het risico hier beperkter dan het lijkt. Solvinity heeft namelijk geen toegang tot inhoudelijke persoonsgegevens zoals inkomen, medische gegevens of pensioeninformatie. Het bedrijf verwerkt alleen:

  • IP-adressen (voor de internetverbinding)

  • E-mailadressen (voor notificaties)

Gevoelige gegevens blijven binnen de systemen van de betreffende overheidsinstanties. Zelfs als Solvinity in Amerikaanse handen komt, betekent dat niet automatisch dat de Amerikaanse overheid toegang krijgt tot al onze persoonlijke data.

Hoe gaat het nu verder?

De overname is nog niet definitief. Nederlandse toezichthouders moeten de deal eerst beoordelen. Zij onderzoeken of de verkoop risico’s oplevert voor nationale veiligheid en digitale autonomie.

Daarnaast kan de minister van Economische Zaken de overname blokkeren of aanvullende voorwaarden stellen. In de Tweede Kamer is inmiddels een meerderheid kritisch. Kamerleden hopen dat:

  • Solvinity afziet van de verkoop,

  • Logius overstapt naar een andere leverancier, of

  • De overheid een zogenoemd ‘gouden aandeel’ verwerft waarmee zij een overname kan tegenhouden.

Mocht de overname doorgaan, dan blijft het huidige contract tussen Logius en Solvinity nog twee jaar van kracht. Daarna kan Logius ervoor kiezen om met een andere partij verder te gaan.

Conclusie: reden tot zorg, maar geen paniek

De mogelijke Amerikaanse overname van Solvinity roept begrijpelijke vragen op over digitale onafhankelijkheid. Toch is er op dit moment geen directe dreiging dat DigiD uitvalt of dat gevoelige persoonsgegevens op straat komen te liggen.

Wel maakt de situatie duidelijk hoe afhankelijk Nederland is van internationale technologiebedrijven. De discussie draait dan ook niet alleen om DigiD, maar om een bredere vraag: hoeveel controle willen we zelf houden over onze digitale infrastructuur?